Przy wyborze między telewizją kablową a anteną satelitarną dobrze jest podejść do tematu spokojnie, krok po kroku, zamiast kierować się pierwszą promocją w reklamie.

W codziennym życiu ogląda się telewizję na różne sposoby, raz jako szybkie tło do obiadu, innym razem jako dłuższy seans filmowy, dlatego przed podpisaniem umowy warto zastanowić się, czego dokładnie oczekuje się od obrazu, dźwięku, liczby kanałów i dodatków internetowych.

W praktyce porównanie telewizji kablowej z anteną satelitarną najlepiej zacząć od trzech prostych pytań: jakie są możliwości techniczne w budynku, jaka oferta programowa faktycznie będzie używana na co dzień i jak ważne są kwestie ekologiczne związane z emisją dwutlenku węgla przy różnych sposobach dostarczania sygnału.

Operatorzy kablowi i satelitarni chętnie dorzucają pakiety internetu lub telefonii, na przykład oferta internetu mobilnego i stacjonarnego w Canal+ często łączona jest z dostępem do telewizji i usług internetowych, dlatego przy porównaniu opłaca się patrzeć szerzej niż tylko na liczbę kanałów.

Monterzy instalacji z serwisu CYFRA.TV ® zwracają uwagę, że większość problemów z odbiorem wynika nie z samej technologii, ale z pośpiesznie podjętej decyzji i źle dobranego rozwiązania do warunków w mieszkaniu lub domu.

Jak działa telewizja kablowa w praktyce

Telewizja kablowa opiera się na tym, że operator odbiera sygnał z satelitów w dużej stacji czołowej, przetwarza go i przesyła do mieszkań siecią kabli koncentrycznych lub światłowodów, dzięki czemu w lokalu nie trzeba montować własnej anteny satelitarnej.

W kablówce sygnał z wielu transponderów satelitarnych jest „upakowywany” do ograniczonego pasma, co powoduje, że maksymalna liczba kanałów, które da się przesłać jednocześnie, bywa niższa niż w bezpośredniej telewizji satelitarnej z anteny u abonenta, a w jednym z opracowań wskazano, że typowa sieć kablowa potrafi obsłużyć około 90 kilku kanałów w tradycyjnym paśmie.

W zamian otrzymuje się dość stabilny odbiór w gęstej zabudowie, bo sygnał biegnie przewodami wewnątrz budynku, więc padający śnieg czy silny wiatr nie wpływają tak mocno na jakość obrazu, o ile instalacja kablowa jest poprawnie zrobiona.

Typowa instalacja kablowa wymaga sprawnego gniazda abonenckiego, odcinka przewodu koncentrycznego o dobrej jakości oraz dekodera operatora lub modułu CAM CI+ włożonego bezpośrednio do telewizora, przy czym w Polsce część operatorów oferuje już także moduły CI+ podobnie jak platformy satelitarne Polsat Box i Canal+.

Wielu instalatorów na portalach z ocenami usług podkreśla, że w blokach z istniejącą siecią kablową podłączenie telewizji kablowej jest często najprostszą czynnością, bo sprowadza się do sprawdzenia poziomu sygnału miernikiem i poprawnego zarobienia końcówek na kablu w mieszkaniu.

Trzeba jednak mieć świadomość, że dostępność kablówki jest mocno uzależniona od lokalizacji, więc w mniejszych miejscowościach wokół Warszawy, takich jak Piaseczno czy Wołomin, bywa tak, że w jednych osiedlach sieć kablowa jest doprowadzona, a w innych nie, co automatycznie kieruje uwagę w stronę anteny satelitarnej.

Jak działa telewizja satelitarna i jakie ma znaczenie miejsce montażu

Telewizja satelitarna to bezpośredni odbiór sygnału z satelity geostacjonarnego, na przykład Hotbird lub Astra, za pomocą anteny parabolicznej lub offsetowej, konwertera LNB i dekodera DVB-S2 ustawionego na odpowiednie częstotliwości i parametry modulacji.

W przypadku polskich platform, takich jak Polsat Box i Canal+, większość kanałów jest nadawana z satelity Hotbird, natomiast na satelicie Astra można odbierać kanały po polsku, takie jak TV Trwam czy Radio Maryja, a poza tym głównie stacje w języku niemieckim oraz część niekodowanych programów francuskich.

Antena satelitarna offsetowa o rozmiarze 80 cm, jak stalowe modele FAMAVAL 80 SP 30 oferowane na rynku zysku około 37,5–38,3 dBi przy częstotliwości około 12,7 GHz, zapewnia na większości terenów Polski stabilny odbiór z Hotbirda i Astry przy poprawnym montażu.

Podobne parametry ma czasza Telmor 80 TT PRO wykonywana ze stali galwanizowanej malowanej proszkowo, z zyskiem deklarowanym na poziomie 38–40 dBi, wskaźnikiem F/D około 0,5, kątem offsetu około 28 stopni i zakresem regulacji elewacji w przedziale mniej więcej 10–65 stopni, co pozwala wygodnie ustawić ją na satelity obserwowane z Polski.

Antena tej klasy, zamontowana na stabilnym maszcie o średnicy do 55–60 mm, z porządnym wysięgnikiem pod konwerter i odpornym na wiatr mocowaniem, dobrze sprawdza się zarówno w blokach, jak i na domach jednorodzinnych w miejscowościach typu Konstancin Jeziorna czy Łomianki, gdzie otwarta przestrzeń sprzyja bezpośredniemu widokowi satelity.

W okolicach Warszawy przy ustawianiu anteny na Hotbirda stosuje się azymut około 190 stopni i elewację mniej więcej 30 stopni, a monterzy CYFRA.TV ® korzystający z mierników sygnału zwracają uwagę, że już niewielkie przekręcenie czaszy potrafi obniżyć parametr MER, czyli miarę jakości sygnału, co bezpośrednio przekłada się na stabilność odbioru.

Jedna z popularnych prezentacji o DVB-T i DVB-T2 przypomina, że dla odbioru naziemnego standardu DVB-T2 przyjmuje się minimalny MER na poziomie około 32 dB na gniazdku końcowym, przy poziomach sygnału rzędu kilkudziesięciu dBµV, więc przy instalacjach satelitarnych rozsądnym celem jest podobna rezerwa jakościowa, by uniknąć zacięć przy gorszej pogodzie.

Krok po kroku: jak samodzielnie porównać kablówkę z anteną satelitarną

Najprościej jest podejść do porównania jak do "checklisty" i przejść przez kolejne punkty, zaczynając od sprawdzenia, co w ogóle da się zainstalować w danym budynku, a kończąc na ocenie jakości obrazu, wygody użytkowania i wpływu na środowisko.

• Najpierw warto ustalić, czy w budynku jest instalacja kablowa konkretnego operatora oraz czy wspólnota lub spółdzielnia dopuszcza montaż własnych anten satelitarnych na elewacji lub dachu.
• Następnie dobrze jest porównać liczbę kanałów HD i 4K w podobnych pakietach u operatora kablowego oraz platform satelitarnych Polsat Box i Canal+, sprawdzając też dostępność kanałów tematycznych, które faktycznie będą oglądane.
• Kolejny krok to ocena, czy sygnał ma trafiać tylko do jednego telewizora, czy planowana jest instalacja z wieloma odbiornikami, bo w kablówce często wystarczy dodatkowy dekoder, a w satelicie trzeba od razu dobrać konwerter z odpowiednią liczbą wyjść i zaplanować rozprowadzenie przewodów.
• Warto też zwrócić uwagę na dostępne dekodery 4K z obsługą internetu, na przykład Ultrabox+ 4K i Dualbox+ 4K w Canal+ oraz Polsat Box 4K, Polsat Box 4K Lite i Soundbox 4K w Polsat Box, bo wiele osób łączy tradycyjny odbiór satelitarny z serwisami streamingowymi.
• Na końcu przydaje się uwzględnienie ekologii, czyli tego, że masowa dystrybucja telewizji przez satelitę lub sieć naziemną ma zwykle znacznie niższy ślad węglowy na godzinę oglądania niż intensywny streaming wideo w wysokiej rozdzielczości przez internet.

Dla uporządkowania informacji pomaga prosta tabela, w której można zestawić najważniejsze różnice między telewizją kablową a satelitarną, odnosząc się do parametrów opisanych w polskich serwisach branżowych.

Kryterium	Telewizja kablowa	Antena satelitarna
Dostępność	Tylko w budynkach z siecią operatora, ograniczona w mniejszych miejscowościach.	Praktycznie wszędzie, gdzie jest widoczność satelity i możliwość montażu anteny.
Liczba kanałów	Zależna od pasma sieci, w jednym z opracowań mowa o okolicach 90 kilku kanałów.	Platformy satelitarne oferują ponad 200 kanałów, w tym wiele HD i 4K.
Niezależność instalacji	Pełna zależność od infrastruktury operatora i jakości jego sieci.	Własna antena i konwerter, możliwość rozbudowy instalacji z wieloma odbiornikami.
Kanały zagraniczne	Ograniczone do tego, co wybierze operator.	Szeroki wybór z satelitów Hotbird i Astra, w tym liczne kanały niemieckie i część francuskich FTA.
Ekologia	Sygnał często dostarczany także przez infrastrukturę IP, rosnące zużycie energii przy usługach OTT.	Według analizy LoCaT-Sat oglądanie przez satelitę generuje średnio około 6,4 gCO2e na godzinę, znacznie mniej niż OTT.

Taka tabela nie zastąpi szczegółowego cennika, ale pozwala zobaczyć, że antena satelitarna daje dużą niezależność od lokalnej infrastruktury kablowej i bardzo szeroką ofertę kanałów, podczas gdy kablówka bywa wygodna w blokach z gotową siecią, o ile zakres programów operatora odpowiada potrzebom domowników.

Sprzęt do odbioru satelitarnego – konkretne przykłady i parametry

Przy wyborze anteny satelitarnej praktycznym punktem odniesienia są popularne czasze stalowe 80 cm, takie jak FAMAVAL SP 30 czy Telmor 80 TT PRO, które dzięki zyskowi w okolicach 38 dBi i solidnemu mocowaniu do masztu dobrze znoszą silniejsze podmuchy wiatru i zapewniają stabilny odbiór z Hotbirda oraz Astry.

Producent Telmor opisuje w danych technicznych, że czasza 80 TT PRO wykonana jest ze stali galwanizowanej malowanej proszkowo, ma grubość reflektora około 0,6 mm, dopuszczalną prędkość wiatru sięgającą około 90 km/h przy normalnej pracy i maksymalną nawet około 150 km/h, co jest istotne przy montażu na otwartej przestrzeni.

W zestawach oferowanych w polskich sklepach często spotyka się komplety składające się z anteny 80 TT PRO, konwertera SC-20 Twin i wzmocnionego uchwytu ściennego o długości około 400 mm, dzięki czemu łatwiej odsunąć czaszę od elewacji i ominąć rynny lub inne przeszkody.

Jeśli planuje się instalację z wieloma odbiornikami, dobrym punktem wyjścia jest konwerter typu quad, jak SatDigital Quad z czterema wyjściami typu F i zakresem częstotliwości wejściowej 10,7–11,8 GHz oraz 11,7–12,75 GHz, przy częstotliwościach heterodyny 9,75 i 10,6 GHz, wzmocnieniu około 65 dB i współczynniku szumów na poziomie około 0,1 dB.

Dla instalacji z dwoma odbiornikami popularnym wyborem bywa konwerter Inverto Premium Twin PLL Universal, który współpracuje z platformami satelitarnymi oferującymi kanały HD, 4K i 8K, ma pobór prądu rzędu 150 mA przy napięciu zasilania 10–20 V, impedancję wyjściową 75 omów oraz standardową szyjkę o średnicy 40 mm, co ułatwia montaż w większości czasz 80 cm.

Na forach i w testach anten satelitarnych często podkreśla się, że anteny o rozmiarze 80 cm od znanych producentów, takich jak FAMAVAL, Telmor czy Triax, lepiej trzymają kształt przy silniejszym wietrze niż najtańsze, cienkie czasze bez wyraźnych danych technicznych, co docenia się zwłaszcza w otwartych lokalizacjach podmiejskich.

Monterzy instalacji antenowych cytowani na portalach z ocenami usług zwracają uwagę, że przy kiepskich przewodach lub słabych złączach F problemy z odbiorem potrafią pojawić się nawet na dobrej antenie, dlatego oprócz samej czaszy warto zadbać o kabel koncentryczny o prawidłowej impedancji 75 omów oraz staranne zarobienie końcówek.

Po stronie dekoderów w ofercie Canal+ dekoder Ultrabox+ 4K według opisów technicznych obsługuje zakres częstotliwości wejściowej 950–2150 MHz, z poziomem sygnału od około –65 do –25 dBm, wyposażony jest w dwa wejścia satelitarne, złącze HDMI 2.0 z HDCP 2.2, port Ethernet RJ45, USB oraz sprzętową obsługę kodeka HEVC i funkcji HDR.

Specyfikacja Ultrabox+ 4K wymienia także obsługę modulacji QPSK i 8PSK w standardach DVB-S i DVB-S2, możliwość współpracy z zewnętrznym dyskiem twardym, dekodowanie dźwięku w formatach Dolby AC-3 i E-AC-3 oraz bardzo niski pobór mocy w trybie czuwania na poziomie około 0,5 W, co ma znaczenie przy długotrwałym użytkowaniu.

Z kolei po stronie Polsat Box dekodery satelitarne 4K, takie jak Polsat Box 4K, Polsat Box 4K Lite czy Soundbox 4K, łączą odbiór satelitarny z dostępem do internetu, umożliwiając korzystanie z serwisów streamingowych obok klasycznych kanałów z Hotbirda, a w wariancie Soundbox 4K dodatkowo wbudowany jest głośnik poprawiający brzmienie telewizora.

Dla osób, które wolą unikać dodatkowego dekodera, dostępne są moduły CAM CI+ w Polsat Box i moduł CAM ECP w Canal+, dzięki którym sygnał satelitarny dekodowany jest bezpośrednio w telewizorze obsługującym CI+, co upraszcza okablowanie i ułatwia montaż szczególnie w mniejszych mieszkaniach w miejscowościach takich jak Podkowa Leśna czy Marki.

Osobną grupą urządzeń są internetowe dekodery OTT, na przykład Canal+ BOX+ oraz Evobox Stream w ofercie Polsat Box, które działają wyłącznie przez internet i nie wymagają anteny, ale opierają się całkowicie na połączeniu sieciowym, co pod kątem ekologii i obciążenia łącza warto rozpatrywać osobno od klasycznej telewizji satelitarnej.

Specjaliści cytowani w opisach produktów w dużych sklepach z elektroniką zwracają uwagę, że przy odbiorze telewizji naziemnej DVB-T2 kluczowe są takie parametry jak MER i poziom sygnału na gniazdku, a w jednym z materiałów szkoleniowych przypomniano, że minimalny MER dla DVB-T to około 26 dB, a dla DVB-T2 około 32 dB, co pokazuje, jak ważna jest jakość instalacji antenowej.

Opinie monterów i praktyczne doświadczenia z instalacji

W opiniach na popularnych portalach usługowych wielu monterów podkreśla, że telewizja satelitarna dobrze sprawdza się w domach jednorodzinnych w rejonach takich jak Raszyn, Nadarzyn czy Otwock, gdzie nie zawsze doprowadzono sieć kablową, ale warunki do montażu anteny na dachu lub ścianie są bardzo dobre.

Jeden z wykonawców opisuje, że codziennie wykonuje montaż anten DVB-T2 i satelitarnych dla różnych platform, używając profesjonalnego miernika do diagnozowania jakości sygnału i dzięki temu jest w stanie szybko znaleźć źródło problemu, niezależnie od tego, czy chodzi o zbyt słaby sygnał z nadajnika naziemnego, źle ustawioną czaszę czy uszkodzony konwerter.

W innym opisie usług podkreślono, że staranne poprowadzenie przewodów i odpowiednie zabezpieczenie złączy na zewnątrz często decydują o tym, czy instalacja będzie działać bezproblemowo przez wiele lat, czy pojawią się problemy już po pierwszych opadach deszczu lub śniegu.

Sprzedawcy w dużych marketach budowlanych i sklepach RTV, w swoich poradnikach montażowych, zalecają, aby przy instalacjach satelitarnych w rejonie Warszawy i okolic stosować anteny 80 cm zamiast mniejszych czasz, szczególnie jeśli planuje się odbiór z dwóch satelitów, na przykład Hotbird 13E i Astra 19,2E przy użyciu konwertera monoblock, ponieważ większy zysk anteny poprawia rezerwę sygnału w gorszych warunkach pogodowych.

W opisach produktów antenowych często pojawia się uwaga, że nowoczesne czasze stalowe 80 cm, takie jak Telmor 80 TT PRO, mają wzmocnione zawieszenie i czteropunktowe mocowanie, co przekłada się na stabilną geometrię czaszy i powtarzalne parametry nawet po kilku sezonach, gdy tańsze modele potrafią się odkształcić.

Rzetelni monterzy CYFRA.TV ® podkreślają też, że przy instalacjach w centrach miast, również w Warszawie, warto zawczasu sprawdzić, czy sąsiednie budynki, drzewa lub inne przeszkody nie zasłaniają kierunku na satelitę, bo nawet najlepsza antena 80 cm ustawiona za wysokim blokiem nie zapewni poprawnego odbioru, podczas gdy w miejscowościach takich jak Legionowo czy Radzymin zwykle łatwiej znaleźć otwarty widok na południe.

Ekologia: kablówka, satelita i streaming – co jest bardziej przyjazne dla środowiska

Przy porównaniu telewizji kablowej z satelitarną coraz częściej pojawia się także pytanie o wpływ na środowisko, bo oglądanie telewizji, podobnie jak każde korzystanie z usług cyfrowych, wiąże się z konkretnym zużyciem energii i emisją dwutlenku węgla.

Według analizy LoCaT-Sat, opisanej w branżowym serwisie satelitarnym, godzina oglądania telewizji przez klasyczną platformę satelitarną generuje przeciętnie około 6,4 gCO2e, podczas gdy godzina oglądania przez usługi OTT, czyli streaming przez internet, to około 26,2 gCO2e, a w przypadku IPTV w zarządzanych sieciach wartości sięgają około 37 gCO2e.

W tej samej analizie podano, że naziemna telewizja cyfrowa, czyli DTT, wiąże się z emisją na poziomie około 3,3 gCO2e na godzinę, co oznacza, że telewizja satelitarna i naziemna mieszczą się w bardzo niskim przedziale emisji na godzinę oglądania, szczególnie na tle intensywnego streamingu wideo.

Autorzy badania LoCaT-Sat zwracają też uwagę, że zdecydowana większość zużycia energii związana jest z urządzeniami domowymi, takimi jak dekodery czy telewizory, natomiast sama infrastruktura satelitarna, w tym stacje nadawcze i satelity zasilane głównie energią słoneczną, odpowiada za ułamek zużycia energii na godzinę oglądania.

Z kolei opracowanie Carbon Trust o śladzie węglowym streamingu wideo wskazuje, że przeciętna godzina oglądania treści na żądanie w Europie wiąże się z emisją około 55 gCO2e, przy czym dokładna wartość zależy od jakości obrazu, rodzaju sieci i efektywności urządzeń odbiorczych.

W jednym z materiałów opisywanych przez serwisy technologiczne, na podstawie raportu Royal Society, podkreślono, że streaming wideo w rozdzielczości 4K na smartfonie może powodować emisję dwutlenku węgla nawet około 8 razy wyższą niż oglądanie w niższej jakości SD, głównie ze względu na znacznie większą ilość przesyłanych danych.

Ten sam raport Royal Society zwraca uwagę, że oglądanie treści wideo przez antenę naziemną lub satelitarną jest znacznie mniej obciążające dla środowiska niż strumieniowanie wideo 4K na małym ekranie, właśnie dlatego, że sygnał jest nadawany raz do milionów odbiorców, zamiast być przesyłany indywidualnie jako osobny strumień przez całą infrastrukturę sieciową.

W praktyce oznacza to, że jeśli celem jest ograniczenie śladu węglowego domowej rozrywki, korzystanie z klasycznej telewizji naziemnej DVB-T2 lub z anteny satelitarnej, szczególnie przy oglądaniu programów liniowych, jest rozwiązaniem zdecydowanie bardziej przyjaznym dla środowiska niż ciągłe oglądanie seriali i filmów w 4K przez internet.

Eksperci zajmujący się efektywnością energetyczną cyfrowych usług przypominają, że nawet niewielkie zmiany przy dużej skali mają znaczenie, więc świadome wybieranie trybów odbioru treści, w tym częstsze sięganie po telewizję naziemną lub satelitarną zamiast streamingu, może realnie ograniczyć emisję, zwłaszcza gdy robi to mnóstwo gospodarstw domowych.

Łącząc wszystkie powyższe informacje można zauważyć, że antena satelitarna i telewizja naziemna nie tylko dają dużą niezależność od infrastruktury kablowej i bardzo szeroką ofertę programową, ale też okazują się rozwiązaniem znacznie bardziej przyjaznym środowisku niż intensywny streaming w jakości 4K na małych urządzeniach mobilnych, co potwierdzają zarówno analizy LoCaT-Sat, jak i raporty Royal Society oraz Carbon Trust.